چرا و چگونه فلسفه بخوانیم

رئيس تبليغات اسلامی فومن با بيان اينكه تشنگی و گرسنگی روزه بايد انسان را متوجه تشنگی و گرسنگی قيامت كند، متذكر شد: اگر امساك اعضا صورت گيرد به روزه واقعی نزديك خواهيم شد؛ نفسهای بندگان در ماه رمضان تسبيح و خواب آنان عبادت محسوب میشود و هيچگاه نفسهای فردی كه مرتكب گناه میشود تسبيح به شمار نمیرود و اين نكته در مورد افرادی كه روزه آنها واقعی است، صدق میكند. روزه بر شما نوشته شد؛ همانگونه که بر پیشینیان از شما نوشته شده تا پرهیزگار شوید .

در مورد فلسفه روزه ، شما باید یاد بگیرین ذهنتونو کنترل کنین و جلوی خودتونو بگیرین تا از اعمالی که شما رو به سمت اشتباه هدایت می کنن دور بمونین! در این کلیپ کوتاه ، پرسش و پاسخ از حجت الاسلام و المسلمین استاد رضا محمدی پیرامون ” فلسفه روزه ماه رمضان ” را به مدت 6 دقیقه مشاهده می فرمایید. در آستانه فرا رسیدن ماه مبارک رمضان تصمیم گرفتیم برنامه این هفته رادیو بدن رو فارغ از هرگونه گرایش خاصی به پی بردن به فلسفه و حکمت روزه اختصاص بدیم.

هیچ ریاضی دانی در پی پاسخ به پرسش ریاضی چیست نیست و یا هیچ جامعه شناسی خود را مسئول به دادن جوابی به سوال جامعه شناسی چیست نمیداند و حتی اگر عالِم هر علم در تلاش بر پاسخ به این پرسش برآید، در همان دم از حیطه و حدود علم خود خارج شده و وارد عرصه ی فلسفه شده است! حجتالاسلام ابراهيمزاده با اشاره به آثار اجتماعی روزه تصريح كرد: روزه موجب تهذيب جامعه و تداوم روح تعادل و همبستگی و برادری بين مسلمانان و همدردی و همنوازی و استحكام پايههای فضايل اخلاقی و منهدم ساختن رذايل اخلاقی از قبيل فسق و فجور، فحشا و جنايت میشود.

حجتالاسلام ابراهيمزاده ماه مبارك رمضان را ماه نزول قرآن و بهترين فرصت برای بهرهمندی از مبانی بلند كلام وحی و تنظيم سبك زندگی بر اساس معارف قرآنی خواند و بيان كرد: بسياری از نكات نغز و آموزههای زندگی در كلامالله مجيد گنجانده شده است و قطعا اگر خانوادهها زندگی خود را بر اساس معارف قرآنی تنظيم كنند، بسياری از مشكلاتی كه ما در جامعه شاهد هستيم ديگر وجود نخواهد داشت. باید توجه داشت که فلسفه در شرایطی با استقبال عالمان مسلمان روبرو شد که نه تنها خیلی از تعالیم بنیادی اسلامی اعم از قرآن و سنت، رنگ و بوی عقلی داشت بلکه دلیلی بر مغایرت جوهر فلسفه با مبانی اندیشه اسلامی یافت نمیشد؛ با این حال، حضور فلسفه در عالم اسلامی، آن را در مسیر تازهای قرار داد.

وی نبود آرامش در جوامع غربی را الهامگرفته از بیبندباری فردی و اجتماعی و دور بودن از خداوند متعال عنوان و تصريح كرد: با توجه به تهاجمات جوامع صنعتی، امروزه روی آوردن به قرآن و كسب معارف دينی میتواند به انسان آرامش بخشد. وی بهصراحت از این مسئله سخنی بهمیان نمیآورد؛ اما از عبارات او در کتاب درباره نفس چنین برمیآید که رابطه نفس و بدن را از مصادیق ترکیب اتحادی میداند (Ibid: 656) و ازاینرو باید بر این باور باشد که با از بین رفتن بدن، نفس نیز باید از بین برود و نابود شود؛ چراکه در ترکیب اتحادیِ ماده و صورت با از بین رفتن صورت، ماده نیز فاسد و نابود میشود.

با این حال در اواخر قرن بیستم مفسران متعددی به این باور رسیدند که دکارت کاتولیک است همان طور که یک فرانسوی و سلطنت طلب بود و این صفات از طریق تولد به او رسیده بود. اين كارشناس دينی با اشاره به آثار اقتصادی روزه، اضافه كرد: روزه، سدی در مقابل اسراف و تبذير بوده و باعث عدم تبعيض و شكاف طبقاتی از نظر اقتصادی میشود؛ چراكه به وسيله بذل و بخشش و انفاق مالی، هيچگاه فردی در اجتماع مسلمانان گرفتار فقر و تنگدستی نخواهد شد؛ روزه به مسلمان، قناعت و مناعت را میآموزد و ارزش اين صفات و تأثير آن در ايجاد صفت برجسته ديگر همچون زهد و بخشش بسيار است؛ جامعهای كه روح قناعت را در خود بپرورد بر خود متكی خواهد بود و میتواند از بيگانه بینياز باشد.

تا آن زمان استادان فلسفه اسلامی به فلسفه جدید توجه نمی كردند و آنچه از فلسفه و علوم انسانی اروپایی به فارسی در آمده بود بیشتر ایدئولوژی یا آمیخته به آن بود. آنچه که من در این مقاله نوشتم دیگری می تواند بگوید: بلی، “اما این را از قلم انداخته ای” یا “این تمام آن نیست”. تا درک کنیم گرسنه ها چی می کشن! باید خودمون سیر باشیم تا بتونیم بقیه رو هم سیر کنیم! و علاوه بر تآثیر معنوی و تقویت قوای روحی، می تواند سلامت جسمانی روزه دار رو هم تضمین کند به شرط این که به شکل صحیح و کامل ادا شود.

کجا کوری می تونه عصا کش کوری دیگه بشه؟ کجا کسی که خودش گرسنه است، می تونه به گرسنگان کمک کنه؟ صدرالمتألهین برهانى که مبتنى بر اصول خاص خودش است و همردیف برهان صدیقین است اقامه مىنماید. دوم اینکه، فیلسوفان مدرن علاقه خاصی به بحث از ارتباط آگاهی با موجودات و رخدادهایی دارند که دانش مدرن آنها را کشف کرده است؛ اموری مانند یاختههای عصبی و سیناپسها در مغز؛ اما دغدغه افلاطون، توجه به مسائل و مباحث متافیزیکی خاصی مانند ارتباط مُثل با جزئیات عالم محسوس میباشد.

اين كارشناس مذهبی ادعيه ماه مبارك رمضان را گنجينهای خواند كه در آن ائمه اطهار(ع) راه ارتباط با خداوند را به انسانها آموختند و با خواندن و تأمل در آنها میتوان به خدا نزديكتر شد و خاطرنشان كرد: خواندن دعاهای ويژه در ماه مبارك رمضان فرصتی است كه خداوند برای بندگان خود فراهم كرده است و بايد از اين فرصت نهايت بهره را ببريم. مقاله حاضر ضمن طرح موضوعات فوق در کتاب جمهوری، به بررسی ارتباط سیاست و اخلاق نزد افلاطون و عوامل دخیل در طرح نظریات اخلاقی و سیاسی وی پرداخته و در نهایت به این پرسش پاسخ میدهد که آیا غرض نهایی افلاطون در رساله جمهوری طرح آرمان شهر بوده است یا طرح نظریهای درباره عدالت.

چنانکه خودش نیز این تحریم را به رسول الله نسبت نداد، بلکه میگوید: من آن را تحریم میکنم و کیفر مخالفت با آن را به خودش نسبت میدهد و نمیگوید خدا کیفر میدهد. حقیقت این است که شیخ اشراق که مدرک مرحوم حاجى است هرگز تفوّه نکرده است که حکماى ایران باستان (فهلویون) وجود را حقیقت واحد ذى مراتب مىدانستهاند، همچنانکه چنین نظریهاى را به خودش نیز نسبت نداده بلکه آن را نفى کرده است و همه جا بر اعتباریت وجود نظر داده است. خودش بوده و خودش. بی شک در این صورت باید نسبت بین عوامل درونی و بیرونی مشخص گردد تا معلوم شود برای چه تغییری در کل، چه تصرفی در عوامل درونی و بیرونی آن میبایست صورت بگیرد.

باید و نبایدهای اخلاقی بیانگر این الزامهای نفسانی و درونی هستند و بهطور مثال، «باید به عدالت رفتار کرد»، بیانگر الزام درونی انسانی به عدالت است، پس باید و نبایدها حاکی از الزامهای درون نفس هستند (لاریجانی، بیتا، ص64 و65). وی با بيان اينكه فلسفه عالی و فايده مهم روزهگرفتن ايجاد تقوا در انسان است، افزود: روزه با كيفيتی كه دارد در حقيقت روح معنوی و ايمانی انسان را تقويت و اراده او را در اجتناب از معاصی و گناه قوی و نيرومند میگرداند؛ رمضان ماه خودسازی و تزكيه است و روزه عبادتی نسبتا مشكل است كه بايد بنده خدا به اين عبادت مهم تن در دهد تا از اين باب وارد عبادات ديگر شود؛ بنابراين روزه دروازه عبادات است، به معنای اينكه خودسازی و مقاومت در انجام عبادات را بايد از روزه شروع كرد.

دیدگاهتان را بنویسید