نقشه چین برای خاورمیانه چیست؟

به عنوان نمونه، هند یک زمانی واقعیت قدرت دریایی چین و حضور قدرتمند این کشور در اقیانوس هند را در نزد خود انکار می کرد، اما اکنون این را پذیرفته و خود را با آن سازگار کرده است. اینجا ایران نوعی محدودیت استراتژیک برای مخالفت با سیاست ها و اهداف روسیه در سوریه دارد، لذا بطور تاکتیکی خود را با ژئوپلتیک قدرت سوریه برای دستیابی به یک هدف بزرگتر یعنی حضور کمرنگ آمریکا در منطقه در وضعیت کنونی سازگار کرده است. کشورها در بسیاری از مواقع، به منظور دستیابی به اهداف راهبردی در یک منازعه ژئوپلتیک یا تنظیم روابط اقتصادی، سیاست خارجی خود را با اهداف تاکتیکی به پیش می برند. از زمان شروع اصلاحات اقتصادی، تولید واقعی چین که توسط تولید ناخالص داخلی در قیمتهای ثابت اندازه گیری می شود با میانگین قابل توجه ۹٫۶ درصد در سال رشد کرده است. همچنین توسعه راه آهن، بنادر، راه هاي زميني و دريايي، ايجاد مناطق ويژه اقتصادي ، ايجاد شهرهاي باز ساحلي ، ايجاد شركت هاي بزرگ با ادغام آنها با يكديگر ، پيشرفته تر كردن نظام بانكي و سامانه هاي مالي و همچنين بهبود شرايط بازارهاي سهام و اوراق بهادار از ديگر برنامه هايي است كه چين بر اساس تجربيات ۴۰ سال اصلاحات در دستور كار خود قرار داده است.

بر این مبنا، هرگونه گرایش به منطقه گرایی و تقویت نگاه به شرق در سیاست خارجی ایران به دلیل عدم تکمیل اقتصاد و سیاست کشورمان با اقتصادها و سیاست های منطقه ای (حوزه انرژی و کالاها و بحران های منطقه ای) و عدم جذب تکنولوژی و سرمایه گذاری متقابل و برداشت مشترک سیاسی-امنیتی، اغلب بدون نتیجه و در بلندمدت بی فایده است. ایران واقعیت حضور قدرتمند روسیه در سوریه را به دلیل وجود پایگاه های نظامی این کشور و اهمیت سوریه در معادلات مدیترانه ای رقابت روسیه با ناتو پذیرفته است. هیچ کشوری از لحاظ استراتژیک طالبان را به دلیل گذشته تلخش نمی پذیرد، اما می بینیم که همه کشورها، حتی اروپایی های به اصطلاح پیشرو در حقوق بشر، هم بطور عملی با طالبان درجه ای از روابط را حفظ کرده اند. از این منطق، ایران و کشورهای همسایه و شرق نه تنها اشتراکات امنیتی و اقتصادی چندانی با هم ندارند، بلکه اغلب هم در تضاد سیاسی و اقتصادی از لحاظ هدایت رویکردهای تولید امنیت و توسعه و رشد اقتصادی خود با یکدیگر دارند. این کارشناس همچنین معتقد است که چین به یک نقطه برجسته در تاریخ خود رسیده است نه به لحاظ جمعیتی بلکه به لحاظ تغییرات اجتماعی و اقتصادی و اینکه نیمی از جمعیت آن برای اولین بار در تاریخ این کشور شهرنشین شدهاند.

جمعیت زیاد میتواند یک تقاضای مؤثر برای صنایع داخلی یک کشور ایجاد کند و این یعنی تولید بیشتر در داخل که نتیجه آن افزایش نرخ رشد اقتصادی خواهد بود. اما به نظر میرسد که در حال حاضر تلقی جامعهی از کارشناسی این است که اصولاً کنترل جمعیت یک ارزش مطلق است و تحت هیچ شرایطی نباید از افزایش جمعیت یا محدود ساختن سیاستهای «تنظیم خانواده» سخن گفت؟ این بار سیستم آمریکا با یکپارچگی بیشتری در برابر سیاستهای داخلی، دیپلماتیک و تجاری چین خواهد ایستاد. 6- با توجه به پاسخ­ به پرسش­های فوق­الذکر، آیا سیاست نگاه به شرق راهبردی است تا تاکتیکی؟ منظور اینکه محدودیت های استراتژیک کشورها و نیاز به تعامل، کانون تاکتیکی یا استراتژیک بودن روابط کشورها را تعیین می کنند. بنظرم این سیاست هم می تواند راهبردی باشد و هم تاکتیکی. دو کشور در دهه ۱۹۶۰ بر سر منطقه اقصای چین با هم وارد جنگ شدند که جنگ با موفقیت چین به پایان رسید و آنها بیشتر این منطقه وسیع کوهستانی را به تصرف درآوردند. وارد کردن این آمار و ارقام در بحث تنظیم خانواده یا کنترل جمعیت با این فرض صورت میگیرد که سلسله مباحث و اقدامات تنظیم خانواده در راستای بحث بزرگتر بهداشت باروری است. بحث انتقادی غالب در مورد موفقیت کاربرد سیاست همسایگی و یا سیاست نگاه به شرق در کشورمان عمدتا متمرکز بر نظریه سنتی «همگرایی» اقتصادی در روابط بین الملل است.

از این منظر، تقویت تولید ملی و تکیه به منابع محلی در «زنجیره انتقال منطقه ای کالا و سیاست» مورد توجه ویژه کشورها در عرصه نظام بین الملل قرار گرفته است. با آگاهی از اینکه در فرایند تدوین و اتخاذ سیاست خارجی در هر کشوری عوامل متعدد داخلی نظیر عوامل فیزیکی، ساختاری، فرهنگی و انسانی، همچنین عوامل مختلف خارجی مانند عوامل منطقه ای، فرامنطقه ای و نیز ساختار نظام بین الملل تأثیرگذار است؛ اما در برهه های زمانی متفاوت برخی از عوامل تأثیرگذارترند و نقش مؤثرتری در تدوین سیاست خارجی ایفا می کنند؛ از این رو در این پژوهش درصددیم به این سؤال ها پاسخ دهیم که در استمرار سیاست خارجی مسالمت آمیز چین به ویژه از اوایل قرن بیست و یکم تاکنون، چه عواملی از تأثیرگذاری بیشتری برخوردار بوده اند؟ • اتحادیه عرب در حال تجدیدنظر در قبال سوریه است و اعضای شورای همکاری خلیج فارس به تدریج ئر حال عادی سازی روابط خود با حکومت اسد هستند. در عصر کنونی، کشورها بر اساس منابع موجود ملی و محدودیت های استراتژیک خود سیاست سازگاری و تعادل با محیط ژئوپلتیک خود را تنظیم می کنند.

دیدگاهتان را بنویسید