مؤلفههایی از اخلاق اجتماعی پیامبراکرم(صلی الله علیه و آله) – ديگران

و تمامی صفاتی که بعد از بعثت دروجود مقدس پیامبر اعظم (ص) وجود داشت بعداز بعثت هم دراو وجود داشته است. به همین دلیل عدد3 در روایت اگر چه در حکم، نقش دارد، ولی می توان گفت که در مجالس هرگاه چنین توهمی وجود داشته باشد، نجوا مورد نهی قرار می گیرد و ترک آن ضروری است. یکی از ابعاد بسیار مهم اخلاق کار، بعد روانشناختی آن است؛ زیرا اخلاق متغیری است که آگاهی و ارادة فردی نقش محوری در آن ایفا میکنند.

لذا در فرهنگ اسلامی، تواضع و متواضع مکانی رفیع دارند. حضرت رسول (ص) علامات تواضع در مجالس را چنین بیان می فرمایند :از علامات تواضع آن است که آدمی به محلی راضی باشد که پست تر از محل نشستن او است . تواضع خسیسه درونی انسان است که در اعمال وی متجلی می گردد. وی دارای بیش از ۳۰ کتاب در زمینه های علمی، پزشکی و مدیریتی، انتشار بیش از ۴۰ مقاله در مجلات علمی – پژوهشی و معتبر داخلی و بین المللی (ISI) و استاد راهنما و مشاور دهها پایان نامه در مقطع دکتری و کارشناسی ارشد و استاد درس اقتصاد بهداشت و درمان و مدیریت استراتژیک در نظام سلامت است.

آنچه در پی می آید گفت و گویی ست که فصلنامه نامه شورا دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی با وی در باره اخلاق حرفه ای و مسئولیت پذیری انجام داده، ضمن تشکر از ایشان، مشروح این گفت و گو با اندکی اضافه، تقدیم حضور خوانندگان می گردد. در حدیث آمده است که لقمان به پسر خود فرمود : ای پسر بدیده بصیرت در مجلس نگاه کن اگر جماعتی را بینی که یاد خدا کنند ، با ایشان بنشین . شخص متواضع هنگام ورود به مجالس هر جا که خالی بود می نشیند و نگاه نمی کند تا بالای مجلس را تشخیص بدهد و آنجا را برای نشستن انتخاب نماید.

وقتى از او پرسیدند: چرا نام فرزند خود را محمد انتخاب کردید، در صورتى که این نام در میان اعراب کم سابقه است؟ در چنین وضعیتی، در واقع زندگی اجتماعی مشترک غیرممکن خواهد شد و به عبارت سادهتر، زندگی اجتماعی موجب نوعی تنگخلقی میشود که میتوان نامش را بیماری «بیزاری از همنوع» گذاشت و در چنین وضعیتی هرکسی چنین میپندارد که همشهریاش زندگی را بر او تنگ کرده است. مسئولیت اجتماعی شرکت (CSR) را میتوان به طور کلی به عنوان توجه کسب و کار به جامعه تعریف کرد که فراتر از الزامات قراردادی یا قانونی میرود ( اخلاق ). امروزه بسیاری از شرکتها ابتکارهای اقداماتی در زمینه مسئولیت اجتماعی شرکتها انجام میدهند که گرچه شاید به نظر نرسد که به درآمد شرکت در کوتاه مدت کمکی کند، ولی غالبا با اهداف پایداری و سوددهی بلندمدت شرکت تطبیق دارند.

این ویژگی، ارزشی وسیع بوده که با تمامی شاخصهها و رفتارهای یک فرد شایسته پیوند خورده است. ساده ترین وجه این تمایز این است که گفته شود: اخلاق فردی، مسئولیت پذیری شخصی است در برابر رفتار فردی که یک انسان از خود نشان می دهد، ولی اخلاق کار (Work ethics) مسئولیتپذیری یک فرد است در برابر رفتار حرفهای و شغلی خود به عنوان صاحب یک حرفه، شغل و یا پست سازمانی. گاهی خودپسندی فرد به درجهای میرسد که بر اثر کمالاتی که در خود تصور میکند، برای خود از خداوند حقوق و مطالباتی را انتظار دارد و برای خود نزد پروردگار جایگاهی قائل است؛ بهطوریکه مثلاً بروز حوادث ناخوشآیند را در حق خود بعید میپندارد و در واقع این حالت درجه بالای عُجب و خودپسندی و زشتترین آن است.

بنابراین ، آنها در هیچ کتابی جمع آوری نشده و یا توسط شخص خاصی تعیین نشده اند. همه انسان ها در زندگی «سیر» به معنی رفتار دارند ولی همه آنها «سیره» به معنی اسلوب، الگو، مدل و روش مشخصی در رفتار ندارند. ملاک نهی امام (در این روایت) از نجوا، آزردگی طرف سوم است، چون مایه سوء تفاهم او می گردد و باصطلاح خیال می کند راجع به او صحبت می کنند. در سیره حضرت رضا (ع) می خوانیم که : ابراهیم بن عباس گوید : هرکز ندیدم که حضرت رضا (ع) در سخن کسی پرخاش کند و سخن را قطع کند تا اینکه خود طرف سخنش را تمام کند.

طی ۱۵ سال انرون به حدی رشد کرد که با بیش از ۲۰۰۰۰ کارمند در بیش از ۴۰ کشور جهان توانست یکی از بزرگترین شرکتهای ایالات متحده شود. آفت عمده ای که همیشه دامنگیر مجالس بوده است و در زمانه ما تجلی بیشتری دارد، تکلفات و تشریفات زیادی است؛ اگر چه پذیرائی از مهمان مورد تأکید اسلام است، ولی تکلفات و تشریفات بیش از حد، مایه اسراف و تبذیر است. بیش از ۲۰۰۰ کارمند MCI در یک سمینار تمرین اخلاق یک روزه شرکت داشتهاند.

امام صادق (ع) می فرماید : پیغمبر اکرم به اصحابش فرمود: وقتی باغی از باغهای بهشت دیدید در آن داخل شوید، گفته شد یا رسول الله باغهای بهشت کدامند ؟ 2 مباحث ارزشمند اين كتاب، محصول درسهاى تفسير موضوعى حكيم متاله ومفسر ژرف انديش قرآن كريم، حضرت آية الله جوادى آملى (دامت بركاته العاليه) است كه در جمع دانشجويان محترمى كه از سراسر كشور براى ملاقات با ايشان در مركزتحقيقاتى اسراء (در شهر مقدس قم) گرد مى آمدند، مطرح مى شد و سپس ازسيماى جمهورى اسلامى ايران پخش و مورد استفاده شيفتگان معارف و اسرار قرآن قرار مى گرفت و اكنون پس از تنظيم و ويرايش، توسط مركز نشر اسراء منتشر مى شود.

« و قد نزل علیکم فی الکتاب ان اذا سمعتم آیات الله یکفربها و یستهزأ بها فلا تقعدوا معهم حتی یخوضوا فی حدیث غیره، انکم اذا مثلهم » همانا ما در قرآن بر شما نازل کردیم که اگر شنیدید در مجلسی آیات الهی را تکفیر می کنند و مسخره می نمایند،پس با آنها همنشین نشوید تا کلامشان را عوض کنند، اگر شرکت کردید شما هم مثل آنها خواهید بود! نجوا، بعضی صحبتهای در گوشی است؛ و از جمله اعمالی است که ترک آن در مجالس، مورد نظر اسلام است. از جا برخاستن برای استاد و پدر، از نظر اسلام اهمیت فوق العاده ای دارد.

از جای برخاستن برای تازه واردین، یکی از آداب مجالس است، البته اگر برای مؤمنین باشد. از آداب مجالس این است که به آنهائی که تازه وارد مجلس می شوند، جا داده شود و جالسین برای آنها جا باز نمایند. و باز می فرماید : هر کس غیبت برادر مسلمانش را در مجلسی شنیده، رد کرد؛ خدا هزار باب بدی در دنیا و آخرت از او دور می کند. پس اگر آن غیبت را رد نکرد و خوشش آمد باز گناه غیبت کننده بر او نیز هست .

دیدگاهتان را بنویسید