فلسفه اخلاق – همشهری آنلاین

یزدی، سید محمد کاظم، العروة الوثقی، بیروت، مؤسسة الاعلمی للمطبوعات، ۱۴۰۹ق. ↑ یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۰۹ق، ج۲، ص۸۳۴. ↑ یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۰۹ق، ج۲، ص۸۱۴. ↑ طبسی، ازدواج موقت، ۱۳۸۴ش، ص۱۳۸-۱۳۵. از نظر دين و روايات شخصي كه ميتواند ازدواج دائم انجام دهد ولي ازدواج موقت بكند درست است؟ از نظر آنها، موافق لوگوس زیستن، یعنی هماهنگی با طبیعت که در نتیجه منجر به فضیلت و خوشبختی میشود؛ بنابراین، معنا و آرمان زندگی، دستیابی به خوشبختی است. ملکیان با بیان اینکه در کتابهای فلسفه مسئله معنای زندگی، سه معنا دارد توضیح داد: لفظ معنا در ترکیب مضاف و مضاف الیهی معنای زندگی، خودش سه معنا دارد؛ بنابراین کسانی که از معنای زندگی سخن میگویند باید مشخص کنند که مقصودشان از معنای زندگی چیست؟

فیلسوفان درباره این که هدف زندگی چه باید باشد که این سه ویژگی را داشته باشد سخنهای بسیاری گفتهاند. در پاسخ بايد گفت كه خير، هدف از ازدواج اين مسائل نيست. هدف این سوالات راهنمایی شما برای یادآوری انگیزه و منظور اولیه شما از پیوند زناشویی مشترک است . خداوند در سوره نساء، آيه 7 مىفرمايد: «يا ايها الناس اتقوا ربكم الذي خلقكم من نفس واحدة و خلق منها زوجها و بث منهما رجالا و نساء كثيرا و اتقوا الله الذي تسائلون به و الارحام ان الله كان عليكم رقيبا»; اى مردم، بترسيد از پروردگار خود كه شما را از يك تن آفريد و از او جفتش را بيافريد و از آنان مردان و زنان بسيارى گسترانيد و بترسيد از خداوندى كه از او و از ارحام پرسش مىشود.

در آيه 11 سوره شورى نيز مىفرمايد: «فاطر السموات و الارض جعل لكم من انفسكم ازواجا و من الانعام ازواجا يذرؤكم فيه ليس كمثله شىء و هو السميع البصير»; او پديد آورنده آسمانها و زمين است. مسئله حفظ پوشش و عدم مزاحمت براى بانوان، تنها يك توصيه اخلاقى نيست و حكمى اسلامى و حكومتى به شمار مى آيد و خداوند در ادامه آيه حجاب در سوره احزاب، مى فرمايد: «لَئِنْ لَمْ يَنْتَهِ الْمُنافِقُونَ وَ الَّذِينَ فِى قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ وَ الْمُرْجِفُونَ فِى الْمَدِينَهِ لَنُغْرِيَنَّكَ بِهِمْ ثُمَّ لا يُجاوِرُونَكَ فِيها إِلاَّ قَلِيلاً» «اگر منافقان و بيماردلان و كسانى كه در شهر نگرانى به وجود مى آورند، از كارهاى خود دست برندارند، ما تو را بر ضد آنان بر خواهيم انگيخت و تو را سخت بر آنان مسلط مى كنيم تا جز مدتى اندك، در همسايگى تو زندگى نكنند».

این جریان موجب آن شد که افراد بشر گرایش به شر را تقبیح کنند چرا که با وجود منفعت عمل شر برای فرد شرور، کلیت این عمل به ضرر تمام افراد جامعه تمام میشد و میتوانست بنیاد شهروندی را ریشه کن کند. درستی و نادرستی امور با آثار عمل بر روی فرد انجام دهنده و دیگران در معرض عمل سر و کار دارد. کسانی میگویند مسئلهی غریزهی جنسی و مشکل زن و حجاب در جوامع غربی حل شده است؛ آری، اگر از زن رویگرداندن و به بچه و سگ و یا همجنس روی آوردن حل مسئله است، البته مدتی است این راه حل صورت گرفته است!

د- از آنجا که مسیحیت بعد از ناتوانی در عزوبت به ازدواج روی آورده است و عزوبت را انتخاب اول خود میداند، در روی آوری به ازدواج به میزان ضرورت اکتفا کرده و هرگز تعدد زوجه و ازدواج مجدد را نمیپذیرد؛ لذا در مقام بیان جایگاه، آن را «اتحادی دایم و ناگسستنی» میداند؛ در حالی که اسلام در بیان مقام ازدواج، «ناگسستنی بودن» را از ویژگیهای برجستهی بیانگر جایگاه قرار نمیدهد. یا اگه فکر میکنید ازدواج فقط در شرایطیه که دو نفر احساس خوشبختی کامل داشته باشن، در لحظات سخت زندگی و گرفتاریها باید به فکر طلاق باشید! یا اینکه برعکس، این آدم است که با طرحها و مقاصد خویش، زمینة معناداری زندگی را فراهم میکند؟

در تاریخ اندیشه یونان باستان میخوانیم که اصولا پیدایش متفکران نامآوری از جنس سقراط و ارسطو آن بوده که با «ابزار» فلسفی یا به عبارتی تفکر منطقی نشان دهند که آغاز پایان عصر اسطورهها و روایات خوفناک خدایان انسان صفت اما نشسته در ستیغ «اُلمپ» آتن اندک اندک باید به پایان برسد و همان بهتر که پیشگویان (oracles) نیز در همان دخمههای تاریک خویش بیتوته کنند و شهروندان را به حال خویش رها سازند تا این فیلسوفان در آتن طرحی نو دراندازند. قدرت نیز در اینجا امری ورای اراده نیست تا اراده تلاش کند و آن را به­دست آورد؛ بلکه اراده به قدرت یک چیز است که ملاک ارزش داوری­های امور انسان قرار میگیرد (داوری، 1359، ص198).

نظر آنها درباره تاریخ نیز چنین است. 2- عامل حفظ پاكدامنى و كسب اخلاق نيك: ازدواج از نظر اسلام وسيلهاى براى پاكدامنى و پاكدامن زيستن است. رسول خدا صلى الله عليه و آله به زيدبن حارثه فرمودند: ازدواج كن تا پاكدامن باشى (3) و در سخنى ديگر، فرمودند: مردان را زن دهيد تا خدا اخلاقشان را نيكو، ارزاقشان را وسيع و جوانمرديشان را زياد گرداند. تعداد همسران اين امام بزرگوار چندتا بوده و همچنين فلسفه ازدواج هاي اين امام بزرگوار را بفرماييد. اوست خدایی که میان عرب امّی (قومی که خواندن و نوشتن هم نمیدانستند) پیغمبری بزرگوار از همان قوم برانگیخت، تا بر آنان وحی خدا را تلاوت کند و آنها را (از لوث جهل و اخلاق زشت) پاک سازد و کتاب سماوی و حکمت الهی بیاموزد؛ با آن که پیش از این، همه در ورطهٔ جهالت و گمراهی بودند.

این مجموعه دعاهای پرمحتوا منسوب به امام علی بن الحسین علیه السلام معروف به امام زین العابدین، امام چهارم شیعیان است که از صدر اسلام مورد توجه علماء و بزرگان بوده، بعد از قرآن تنها مجموعه ای است که از اواخر قرن اول و اوائل قرن دوم هجری به صورت تالیف و تصنیف باقی مانده است و پس از قرآن قدیمی ترین کتاب شیعی که از اول به صورت تالیف کتابی به وجود آمده و اکنون در دست ما است همان صحیفه سجادیه است که جناب زید بن علی بن الحسین علیه السلام وقتی که در جنگ با امویان در بیابان معروف به «فخ» نزدیک شهر مکه شهید گردید، همین کتاب همراهش بود و آن را به کسی سپرد و از آن دو نسخه موجود بوده است.

میدانیم که هیوم بر این نکته دست میگذاشت که از هیچ هست منطقی نمیتوان بایدی را نتیجه گرفت؛ بهطور مثال اگر فرض کنیم که در جهان فقر وجود دارد بهعنوان یک هست، نمیتوان نتیجه گرفت که باید به فقر دامن زد. از این جهت سرشت حقیقی انسان را هم فطرت میگویند، فطرت یعنی سرشتی که از نیستی به هست آمده و خداوند آن را به صورت موجود دارای درک، فهم و اندیشه به وجود آورده است. برای مثال یک گیاه شناس از بین همه موجودات هستی فقط گیاه را گزینش کرده ودر باره آن سخن می گوید و یک ستاره شناس تنها اجرام آسمانی را مطالعه می کند ،اما فلسفه در باره یک موجود گزینش شده سخن نمی گوید .بلکه همه امور را در عالم هستی مورد بررسی قرار داده و با تمام موجودات سرو کار دارد .مثلا در فلسفه از خدا گرفته تا انسا ن و از عالم طبیعت گرفته تا ماوراء طبیعت و از روح انسان و موجودات غیر مادی گرفته تا اجسام ، مورد بحث و گفتگو قرار می گیرد .

بلكه تنها بدين معني است كه در كوشش براي اثبات و نقادي قضاياي مورد بحث در مابعدالطبيعه ميتواند مورد بررسي قرار گيرد. از نظر روانشناسي، قطعيترين عامل رشد انسان «ميزان ارزشي» است كه هر فرد براي خود قائل است(7) . به خاطر دارم یک بار از ایشان خواستم نظر خود را درباره جوامع غرب برایم بگویند. در آغاز این واقعه تغییر کیفی تکنولوژی و تولید تلقی میشد، اما رفته رفته و طی تفاسیر اخیر چهره ملایم تر و درست تری به عنوان انقلاب به خود گرفت. علاوه بر این، چیزهایی مانند ذهن خودآگاه و ذهن جهانی در این مبحث قرار می گیرند که عناوین بسیار گسترده ای می باشند.

مانند میتیا در برادران کارامازوف از کسانی هستیم که احتیاجی به آلاف و الوف ندارند، فقط پاسخی به سوالات خود می خواهند. معناى اين قاعده، اين است كه هر كس زمينه تحقق و پياده شدن گناه را براى ديگرى فراهم سازد، خود نيز مانند انجام دهنده آن، گناهكار است و فقهايى كه قائل هستند كه دليل و قاعده فقهى، «تعاون بر اثم» است و نه «اعانه بر اثم»، مى فرمايند: اگر مردان با لباس آستين كوتاه بيرون آيند، به قصد اين كه زنان به آنها نگاه كنند، شريك گناه شده، قاعده فقهى در حق آنها پياده مى شود اما اگر به اين انگيزه نباشد، اشكالى ندارد.

در نظر ملاصدرا، که حقیقتاً باید به ژرفای اندیشه اش آفرین گفت، مشتقات مهم نیستند، بلکه مصدر امر اهمیت دارد؛ ملاصدرا به حدوث می اندیشد و نه به حادث. حجاب از نظر لغوی مترادف “ستر” است که به معنای پوشیدن، پوشش، حائل، پرده، حاجب و مانع است. یکی از آن غرایز غریزه جنسی است که اسلام با طرح مساله حجاب و عفت برای آقایان و خانم ها درصدد تعدیل و جلوگیری از طغیان آن است.

فلسفه ازدواج از منظر اسلام تکامل، آرامش و بقاء نسل شمرده شده است. 7- نشانه پيروى از سنت پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله: حضرت على عليه السلام فرمودند: «تزوجوا فان التزويجسنة رسول الله فانه كان يقول: من كان يحب ان يتبع بسنتى فان من سنتي التزويج»; (13) ازدواج كنيد، ازدواج سنت پيامبر صلى الله عليه و آله است. 1- كسانى را كه به قصد ارضاى غريزه شهوت و محافظت از آلودگى ازدواج مىكنند، ولى از پيدايش نسل جلوگيرى مىنمايند. مرحوم دکتر مهدی حائری به اصطلاح حکیم مشائی بودند و به حدت و شدت در این باب با کربن مخالف بودند.

آيا براى ايجاد انس ميان دو زوج مخالف با هم است؟ آيا اين كار عاقلانهاى است؟ کاشف الغطاء، محمد حسین، این است آئین ما، ترجمه ناصر مکارم، مدرسه امام امیرالمؤمنین(ع)، قم، ۱۳۷۰ش. بخاری، محمد بن اسماعیل، صحیح بخاری، بیروت، دارالفکر، ۱۴۱۸ق. ترمذی، محمد بن عیسی، سنن ترمذی، بیروت، دار الفکر، ۱۴۲۱ق. حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، قم، مؤسسه آل البیت، ۱۴۰۹ق. نجفی، محمد حسن، جواهر الکلام فی شرح شرایع الاسلام، بیروت، دار احیاءالثراث العربی، ۱۴۰۴ق. طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر جوامع الجامع، تهران، انتشارات دانشگاه تهران و مدیریت حوزه علمیه قم، ۱۳۷۷ش.

طبرسی، فضل بن حسن، ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ترجمه به وسیله مترجمان، تهران، انتشارات فراهانی، ۱۳۶۰ش. ثعلبی نیشابوری، احمد بن ابراهیم، الکشف و البیان عن تفسیر القرآن، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۲۲ق. احمد بن حنبل، مسند احمد بن حنبل، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۱۲ق. بحرانی، هاشم بن سلیمان، البرهان فی تفسیر قرآن، محقق قسم الدراسات الاسلامیه مؤسسه البعثة، قم، مؤسسه البعثة، ۱۳۷۴ش. ابن ابی شیبه کوفی، عبدالله بن محمد، المصنف فی الأحادیث والآثار، بیروت، دارالفکر، ۱۴۰۹ق. صنعانی، عبدالرزاق بن همام، المصنّف، مغرب، المجلس العلمی، ۱۳۹۰ق. هاشمی، احمد بن عیسی، رأب الصدع، بیروت، دارالنفائس، ۱۴۱۰ق.

دیدگاهتان را بنویسید