در قضیه جدایی بحرین ، چه کسی سر ایران کلاه گذاشت؟

رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس گفت: جمهوری اسلامی ایران همواره مخالف جنگ و اعمال استانداردهای دوگانه غرب و آمریکا در موضوعات مختلف بینالمللی است. در همین خصوص، رئیس اتاق مشترک ایران و افغانستان، درگفتوگو با «ایران» گفت: با توجه به مشکلاتی که از سال گذشته به دلیل شیوع کرونا حادث شد، برای سالجاری صادرات ۲.۳ میلیارد دلاری کالا به افغانستان را هدفگذاری کرده بودیم. رای منفی در شورای امنیت برای امارات هزینهزا بود (بهدلیل جایگاه شورا در سازمان ملل) و در مجمع عمومی خاصیت نمادین و سمبلیک دارد و به همین دلیل هزینههای کمتری را بر ابوظبی تحمیل میکند. وزیر خارجه ایران نیز با تأکید بر اینکه مذاکرات مستقیم پس از اعلام آتشبس آغاز شود، با پیشنهاد عراق موافقت کرد و مقرر شد دبیر کل سازمان ملل در گزارشی به اعضای شورای امنیت، زمان برقراری آتشبس را اعلام کند. پذیرش قطعنامه طی نامهای با امضای رئیس جمهوری ایران، در ۲۷ تیر ۱۳۶۷ به دبیرکل سازمان ملل تسلیم شد. این قطع نامه به اتفاق آرا در 30 جولای 1987 صادر شد. سال 1987 با نگرانی های مداوم ایران و عراق نسبت به وضعیت نظامی خود پایان یافت. در این مرحله ، عراق از موشکهای دوربرد ساخت شوروی استفاده کرد، که با سفر نخست وزیر ترکیه به دو کشور متوقف گردید، ولی به فاصله چند روز، مرحله پایانی جنگ شهرها در ۲۱ فروردین ۱۳۶۷، از طرف عراق آغاز شد و در اول اردیبهشت ۱۳۶۷ بعد از سقوط فاو، پایان یافت .

هرچند واشنگتن با استفاده از اطلاعات به دست آمده از هواپیماهای آواکس خود، مهاجم را شناسایی کرده بود، اما بنا به دلایل سیاسی ایران را متهم کرد و مجبور شد تا این راه گمراه کننده را ادامه دهد ؛ زیرا، باید اعتبار ضعیف خود را در بین اعراب خلیج فارس که پس از معامله سلاح با گروگان ها در معرض خطر قرار گرفته بود، حفظ می کرد. تهران که دستور کار سیاسی خود را برای پس از جنگ آماده می کرد، تصمیم گرفته بود که از انزوای بین المللی خودخواسته بیرون بیاید. ایران از حمله مستقیم به کشتی های امریکایی خودداری کرد، اما به اشکال مختلف مانند مین گذاری، حملات تعقیب و گریز با قایق های کوچک و توقف و بازرسی نفت کش ها به اقدامات خود ادامه داد. توجه شود که بی اطلاعی روسیه باعث شد که تمام تلاش سیاسی آنها برای پایان دادن به جنگ از طریق ارائه پیشنهادهای مختلف توسط آذربایجان و ترکیه به لیت و لعل گذشت. نگرانی قدرتهای بزرگ و کشورهای عربی، آنها را به این نتیجه رساند که تنها راه پایان دادن به جنگ، تلاش مشترک امریکا و شوروی در چار چوب همکاری بینالمللی است؛ حتی عراق نیز خواستار آن شد که قدرتهای بزرگ چارهای برای پایان جنگ بیندیشند.

پیروزی های ایران در جبهه جنگ برای رهبران شورای همکاری خلیج فارس یک هشدار بود. از نظر ایران ، به رغم اینکه شورای امنیت ، وقوع جنگ را احراز کرده بود، شروع کننده آن را تعیین و اعلام ننموده و سخنی از تجاوز و نیز کشور متجاوز و تنبیه آن به میان نیاورده بود. از نظر حکام محافظه کار، انقلاب اسلامی ایران با این عمل گرایی به مرحله تازه ای وارد می شد. عراق در پاسخ این عملیات ها و تا حدودی برای آرام کردن حکام مزبور، حمله به نفت کش ها و کشتی های ایرانی در حال تردد بین خارک و سیری را مجدداً از سر گرفت. دلیل چنین عملی تمایل عراق برای تحمیل آتش بس مد نظر خود بر ایران از راه جامعه بین المللی بود. از نظر شاه، بحرین جایگاه استراتژیک داشت؟ رژیم آل خلیفه در بحرین هیچگونه مشروعیت مردمی ندارد و توافق سازش آن با صهیونیست نیز یک عامل مهم دیگر در تشدید دشمنی ملت با رژیم بحرین محسوب میشود. زمانی که ناپلئون با عبور از بحران اسپانیا و گشودن جبهة شرق مرحلة جدیدی از لشکرکشیهای خود را آغازید، کلکته و لندن در مورد ضرورت توجه جدیتر به تهران به توافق رسیدند. می توان تصور کرد که بعد از این عملیات زمینی، روحیه نیروهای عراقی بالاتر رفته بود، اما در نهایت، جنگ به خلیج فارس کشیده شد و دو طرف از راه هواپیماها و قایق های جنگی تندروی خود به نفت کش ها حمله کردند.

ناگفته نماند که این امر تا حدودی در مقابل اقدام شوروی برای اجاره دادن سه نفت کش خود به کویت انجام شد. در نتیجه، کویت آسیب پذیر با افزایش حملات ایران و عراق برای تأمین امنیت خود به واشنگتن و مسکو نزدیک شد. در 1987، ایران موشک های کرم ابریشم را از فاو شلیک و به نفتکش سی ایل سیتی در داخل آب های کویت حمله کرد. در شرایطی که روابط دو کشور در حالت مطلوبی نیست و احتمال وقوع تصادف وجود دارد، برای بازیگران عاقلانه تر است که با ایجاد خط تماس مستقیم و تن دادن به برقراری مکانیسم های نظارت و کنترل متقابل که هدف آن دستیابی به حداکثر شفافیت در تحرکات نظامی است، ضریب وقوع جنگ را بکاهند. همچنین جوانان این کشور اطلاعات دقیقی از تجارت نداشته و این بازار را بلد نیستند. پس از گذشت چند هفته از ماجرای استارک، عراق حمله به نفت کش ها را از سر گرفت، ولی این بار در جنوب، یعنی نزدیک تنگه هرمز اقدام کرد. نیروهای نظامی غرب در منطقه مستقر شدند و واشنگتن با پرچم گذاری نفت کش های کویت موافقت کرد. ورود کشتی های اسکورت شده به صحنه، پیچیدگی جدیدی را پدید آورد در این زمان، جهان شاهد بود که نفت کش های بزرگ به منزله مین روب برای کشتی های آسیب پذیر عمل می کردند.

دیدگاهتان را بنویسید