بیانات در دیدار جمعی از نخبگان حوزوی

یا در آلمانی به محض اینکه خود شما میگویید خود هایدگر was ist Denken گوییDenken قبلا برای شما وجودی داشته اما این کتاب عنوانش همساز با مضمونش است. الان میگویید من دنبال حقیقتم. وقتی که کسی میگوید من دنبال حقیقتم. ما کتابهای زیادی با تالیف و ترجمه شما داریم اما وقتی سابقه تحصیلی شما را میبینیم، جز در مقطع کارشناسی ارشد شما فلسفه نخواندید و زبان آلمانی را هم در دانشگاه نخواندید. چه پیشدریافتی از حقیقت داریم. جالب است که موضوع این کتاب هم این است؛ چه باشد آنچه خوانندش تفکر. اما آن چیزی که تعریف تفکر فلسفی است، ما ناچاریم به روایت خود فیلسوفان مراجعه کنیم.

بنابر این چیزی به نام اختیار وجود ندارد، بلکه همه چیز به ضرورت علی و معلولی از خداوند به وجود می آید.اسپینوزا پس از اینکه این مطالب را اثبات می کند به بخش اخلاق و بیان زندگی مطلوب می پردازد. ۲- فلسفه متکفل اثبات مبادی تصدیقی سایر علوم است و این یکی از وجوه نیاز سایر علوم به فلسفه میباشد و از این روی بنام مادر علوم نامیده میشود. خیلی تناسب هست؛ اینجا فرمود «أَنْفَاسُکُمْ فِیهِ تَسْبِیحٌ»، چون صائم هستید، «الصَّوْمُ لِی» اگر نَفَس صائم عبادت است، نفس کسی که غمگین شده برای سید الشهداء عبادت است، «نَفَسُ الْمَهْمُومِ لِظُلْمِنَا تَسْبِیحٌ وَ هَمُّهُ لَنَا عِبَادَه»؛ پس معلوم میشود ذات اقدس الهی با این برکات ما را دارد اداره میکند.

کاری که خودم به طور خودآموز و خودسالارانه انجام میدهم با تفکر فلسفی همسانتر است تا نشستن در سر کلاس و آموزشهایی که خیلی کند، بطیء و غالبا تشریفاتی است و اثری از انگیزش تفکر درش وجود ندارد. یک کشمکش سخت، برای اینکه ایستار تفکر از هر پیش فرض و پیش دریافتی آزاد است. سیاست مربوط به شهروندان آزاد است که در قالب نظام دموکراسى به تحقق این راه هاى رسیدن به کمال مى پردازند.

از دید من، کتاب فلسفه ی زندگی به نوعی تکمله ی کتاب بوم شناسی، اجتماع و سبک زندگی است. در روزه ابتدا گرسنگی و گاهی نوعی تحریک عصبی و بعد ضعفی احساس می شود ، ولی درعین حال ، کیفیات پوشیده ای که اهمیت زیادی دارند ، به فعالیت می افتند و بالاخره تمام اعضاء مواد خاص خود را برای نگه داری و تعادل محیط داخلی و قلب قربانی می کنند و به این ترتیب روزه تمام بافت های بدنی را می شوید و آن ها را تازه می کند . ریشه در سرشت و طبیعت انسان دارد .از این رو”انسان” از صبحگاه آفرینش پیش از آن که دستور یا حکمی از ناحیه دین یا جامعه داشته باشد ، خود به خود به سمت نوعی “پوشش و حجاب”گرایش داشته است.

از نظر اين فلاسفه، فلسفه حقيقى همين علم است؛ از اين رو گاهى كلمه «فلسفه» به خصوص اين علم اطلاق مىشد، ولى اين اطلاق به ندرت اتفاق مىافتاد. بنابراین از جمله کارهای بسیار لازم، بسط فلسفه است؛ البته با مبانی مستحکم و ادبیات خوب و جذّاب. در عين حال روش فلسفه ابداً تجربي محض هم نيست، زيرا وظيفه فلسفه آن است كه تا حد ممكن تصويري هماهنگ از تجارب انساني و هر آنچه را كه ميتوان از واقعيت (علاوه بر واقعيتي به نام تجربه) استنتاج كرد، پديد آورد.

یکی کتاب متافیزیک چیست دیگری چه باشد آنچه خوانندش تفکر که هر دو اثر مارتین هایدگر هستند. شما از تفکر یاد کردید. یک موقع هست که شما میخواهید بدانید که چگونه لباس بپوشید که بیشتر مورد توجه قرار بگیرید. چه دانشی هست که سود بیشتری به شما میرساند اما یک دانشی هست که ارسطو بهش پروته فیلوسوفیا میگوید و آن کسی که اهل این دانش است اسمش سوفوس است که من به فرزانه ترجمه میکنم. من برای کارهایم برنامهریزی میکنم مثل این از چه راهی سود بیشتری دربیاورم. بنابراین تفکر از نظر ارسطو از فکر کردن راجع به چیزهای پیرامون شروع میشود برای اینکه بدانیم این چیزها چه هستند، وقتی به پیرامونمان نگاه کنیم سراپا اشیا و هستندگان را میبینیم.

ما پیرامون خود خدا را نمیبینیم که بگوییم تفکر یعنی فکر کردن درباره خدا. در این مرحله دانش به اصطلاح قدمای خودمان مطلوب لغیره نیست یعنی مطلوب برای چیز دیگر. ارسطو یکجوری شروع میکند یعنی همه انسانها دانستن را دوست دارند، فیلسوف همان فیلوسوفوس و فلسفه همان فیلوسوفیا یعنی دوستداری دانش. استقراء یعنی این که فیلسوف با مشاهده یک امر جزئی، نتیجه ای کلی می گیرد. مباحث جدی فلسفی، اقتصادی و سیاسی مربوط به طبیعت را مطرح می کند. در مقابل، در فلسفه ی زندگی این مباحث جنبه ی خصوصی می گیرند و در واقع راه خود را به زندگی روزمره ی فرد باز می کند.

در کتاب انجیل آمده است: پولس دررساله خود به قدنتیان تصریح می کند: «اما می خواهم شما بدانید که سرهرمرد، مسیح است و سرزن، مرد وسر مسیح، خدا. مرد به زن نیازمند است و زن به مرد. همچنين مردي كه ازدواج كرده با ديدن صدها زن آرايش شده جورواجور، نسبت به همسر خويش دلسرد و بد اخلاق مي شود لذا از آثار پر بركت حضور محجبانه زنان در جامعه، خوش اخلاقي مردان در خانه است و بالعكس بالعكس. کلام آگاتون آنقدر پر شور و زیبا بود که همۀ حاضران در مهمانی را به وجد آورد! این شروع کار ارسطو بود.

اما تفکر برای ارسطو این بود. فلسفه به شما قدرت تحلیل کردن عقلانی میبخشد، توانایی مباحثه و روی هم رفته به حدی تفکر شما را پرورش میدهد که سطح زندگی شما تغییر میکند. و اگر در گذشته كارهاى خلافى در اين زمينه انجام دادهايد اكنون كه حقايق احكام اسلام براى شما تبيين شد از خطاهاى خود توبه كنيد و براى نجات و فلاح به سوى خدا آئيد كه رستگارى تنها بر در خانه او است، و بر سر راه شما لغزشگاههاى خطرناكى وجود دارد كه جز با لطف او، نجات ممكن نيست، خود را به او بسپاريد! پژوهش «تبیین فلسفه زندگی در قرآن کریم و دلالتهای تربیتی آن بر سبک زندگی»؛ بهکوشش فاطمه محمدی (مجری طرح)، دكتر سوسن کشاورز (استاد راهنما) و دكتر عباس شیخ شعاعی (استاد مشاور) انجام شده که بهوسیله دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی در سال 1394 منتشر شد.

ما با ایشان سابقهای خانوادگی شاید به مدت یک قرن و نیم داشتیم؛ داستان این است که: در حوالی سالهای نزدیک به 1300 قمری، در کربلای معلی مرحوم آقای شیخ عبدالکریم حائری پدر بزرگوار آقای دکتر حائری و شهید سعید ثقۀالاسلام تبریزی و میرزای دوم، آقا میرزا محمدتقی شیرازی و عالمی ممتاز به نام سید محمد اصفهانی که من متأسفانه تا به حال نتوانستهام مطمئن شوم که ایشان چه کسی بودند ـ احتمال دارد ایشان همان آقا سید محمد فشارکی باشند ولی یقین ندارم ـ و جد پدری مادر بنده مرحوم آقای میرزا یوسف اردبیلی در کربلای معلی به درس آقای شیخ علی بفروئی یزدی میروند.

دیدگاهتان را بنویسید