بهترین اشعار کوتاه جهان

در این مطلب مجموعه ای از بهترین و زیباترین اشعار عارفانه ، کوتاه و عاشقانه مولانا را جمع آوری می کنیم. البته به این شاعر برجسته در ایران کمتر توجه شده است به همین دلیل محمد کاظم کاظمی شاعر مهاجر افغان در نوشتاری تحلیلی علت یا علل گمنامی عبدالقادر بیدل دهلوی در طول دوره های مختلف ادبی در ایران را بررسی کرده است و مینویسد: در حالی که سال های سال، شعربیدل درس شبانه و ورد سحرگاه فارسی زبانان خارج از ایران بود، در این کشور نام و نشانی از او در میان نبود و ادیبان رسمی و غیررسمی کمتر به وی میپرداختند.

وی نثر خویش را با شعر ممزوج کرده و جای جای به غزل ها، رباعی ها، مثنوی ها و قطعه هایش استناد می کند. وی شرط عاشقی را گذشتن از جان میداند و از عاشق میخواهد شک را از دل خارج کند. او شاعر پارسی گوی است که از ترکان جغتایی برلاس یا ارلاس بدخشان افغانستان بود؛ وی در پتنه در ایالت بهار هندوستان متولد شد و تربیت یافت و بیشتر عمر خود را در شاه جهانآباد دهلی زندگی کرد و آثار منظوم و منثور خود را ایجاد نمود. ستاره | سرویس فرهنگ و هنر – ابوالمعانی میرزا عبدالقادر بیدل فرزند میرزا عبدالخالق مشهور به بیدل دهلوی در سال 1054 هجری قمری در ساحل جنوبی رودخانه «گنگ» در شهر عظیمآباد پتنه (هند) به دنیا آمد و بیشتر عمر خود را در شاه جهانآباد دهلی به عزت و آزادی زندگی کرد و با اندیشههای ژرف آثار منظوم و منثور خود را ایجاد نمود.

این است که اندیشه ورزان ناراضی از وضعیت موجود که اغلب در حوزه ی هنر و ادبیات قرار گرفته اند که این بخش از فرهنگ را نیز بسیاری از متولیان بزرگ سیاسی و مذهبی چندان جدّی نمی گیرند، با یک اراده ی ناخودآگاه جمعی چنین عمل می کنند که چون حوزه ی هنر و ادبیات از دایره ی شمول و اجرای اجباری آن ممانعت ها و ممنوعیت ها بیرو ن است، پس باید آنچه را که ناپسند تلقی می شود کنار نهاد و با محوریت بخشیدن به پویایی های فکری و نوگرایی در نگرش، در حرکتی کاملاً مخالف با رفتار حاکمیت به نفی گذشته پرداخت و همه چیز را در حال خلاصه کرد.

وزن شعر در بیشتر پشتها هشت هجایی(1) است و در میان آنها اشعار ده و دوازده هجایی نیز یافته اند. در این میان دغدغه اصلی این ذهنیت استعاری و فلسفی در شعر بیدل ، قبولاندن زیبایی بیقید و شرط قطعیت یافته ازلی و ابدی و تغییر ناپذیر جهان به مخاطب است . وی همچنین از معدود شاعرانی محسوب می شود که در بیان شاعرانه خود افکار فلسفی و تجربه های عرفانی را به نمایش گذاشته است. آفرینش این مکان فلسفی و حیرت انگیز و استفاده ابزاری از آن درجهت خلق معانی تازه ، یکی از زیباترین پارادوکسهای معنایی و فلسفی درمحور ذهنیت شعر بیدل را نشان میدهد.

پس هر وقت دلت گرفت این حقیقت رو بخاطر داشته باش… بازم از همه دوستان که منو لینک کردند و نظرات زیبا برام گذاشتن تشکر میکنم و عذرخواهی میکنم که بخاطر مشغله کاری دیر به دیر آپ میکنم.امیدوارم هرجای ایران زیبا که هستید موفق و پیروز باشید. با این نظر اجمالی و شاگردانة خویش به اشعار مولانا و به ویژه به موقعیت واژة «رقص» در آفریدههای این مرد سخن این نکته روشن گشت، که واقعاً «رقص» در آثار مولانا از واژّههای سازنده است، که با کثرت تصویر و استفاده امتیاز دارد.

معنی بیگانه در واقع یافتن نوعی رابطه ی جدید از طریق هنجار شکنی و آشنایی زدایی بین اشیاء و مظاهر این جهان است. یافتن این رابطه ی جدید نیاز به نگاهی جدید و تازه هم دارد. این نوع اتّکا به تعلیمات و تجربیات خود و تلاش تمام عیار برای تازگی و طراوت بخشیدن به تجربیات جدید و جدایی کامل از آموزه ها و تجربه های پیشینیان را وانمود کردن و کنار نهادن تقلید و اقتباس که بیشترین جلوه ی آن را در این دوره می توان مشاهده کرد، در حقیقت چیزی نیست جز رفتار متقابل و منفی در برابر جامعه ای که با گرایش تام و تمام به تبعیت و تقلید از گذشته پرداخته است و در این گذشته گرایی تا آنجا فرو رفته است که با تن دادن به تعطیل اجتهاد و تفکّر، خود را به مصرف کننده و مقلد محض تنزل داده است.

این کتاب هم همان ساختار را دارد. بنا به عقیده دکتر شفیعی کدکنی:« این نامکرر بودن، حاصل همان آشنایی زدایی هایی است که شاعران و هنرمندان همیشه با آن سر و کار دارند و با فعّال کردنِ«هنر سازه» ها مانع از آن می شوند که تکراری و مبتذل جلوه کند.»(شفیعی،1391: 103). در سراسر دیوان حافظ یک بیت هم نمی توان یافت که به اعتبارِ«معنی» و «صورت» بی سابقه ی مطلق باشد. حال اگر زیرعنوان کتاب را هم نگاه کنید، یعنی (بازشناخت شعر بیدل دهلوی با شرح چهل غزل)، گونهای از پارادوکس میبینید؛ به این معنی که: کسی مدعی شرح غزل بیدل است در حالی که خودِ شاعر گفته: غرق افسون حیرت است و معنای مگویش را نمیتوان شرح داد و بالاخره اینکه این رفتار بیانی به رفتارهای بیانی خود بیدل (که پر از ناسازآمیزیست) بیهمانند نیست.

بیدل در پنج سالگی پدر خود را از دست داد و از آن پس مادرش به او قرآن و الفبای فارسی را آموخت، البته بیدل زبان های فارسی و عربی را نیز به طور کامل در مکتب آموخت و با زبان بنگالی، اردو، سانسکریت و ترکی آشنایی یافت و در ۶ سالگی قرآن را ختم کرد. اقدام شاعران سبک هندی که تمام توجهشان به تازگی خیال بود نیز تلاشی در این راستا بود؛ اما از آنجا که هر یک از این اقدامها از بینشی یک بعدی سرچشمه میگرفت با توفیق همراه نبود.

افزون بر حضور عناصر قابل بحث دیگر این زبان از سه سرچشمه اصلی استعاره ( کلاسیک ، رمانتیک و مدرن ) بهره گرفته و حد اعلای کارکرد واژگان ، در زبان را به سامان رسانده است. عنوان هنجار گریزی معنایی را جفری لیچ برای خیال انگیزی شعر و عواملی که این خیال انگیزی را به وجود می آورند، قائل شده است. تشویق شدن از سوی دیگران نیازی است که در وجود همه افراد حضور دارد. جلوه از اصلاحات عرفانی است که در شکل گیری مفاهیم و اندیشه های عرفانی بیدل نظیر: وحدت وجود، نقش اساسی را ایفا کرده است.

در این میان آنچه امید بخش است ، جنبش فرخندهای است که در چند سال اخیر ، درمحافل ادبی و کانونهای شعر ، در سطح جامعه شکل گرفته و بر آن است تا به نحوی از چهره دل انگیز شعر او نقاب بردارد و بیتردید نسل آینده ادبی کشور ادامه دهنده این جنبش تازه است . تنها راه چنین کاری، آن است که لفظ ها را دگرگون سازیم تا به شکل های جدیدی دست پیدا کنیم.( محمدی،1374: 244). هرگاه کسی به آفاق و انفس نگاه تازه ای داشته باشد، به ناچار برای انتقال صور نوین ذهنی خود- مافی الضمیر خود- باید از زبان جدیدی استفاده کند.

نکته دیگری که در نتیجه فرایند چرخه شفافیت و آیینگی در شعر بیدل به اهمیتی ویژه از دیدگاه مباحث زیبایی شناختی دست پیدا میکند، تبدیل شدن اشیاء به ابژه است که به واسطه کارکرد اندیشه مبتنی بر آنیمیسم ( جاندارانگاری) شاعر است . بله. همینطور است. کتاب قبلی سه بخش داشت: مقدمه، واژههای ویژه و شرح 30 غزل از قافیه و ردیف «ی». با توجه به همین بیت، این نامگذاری پیامی را هم در خود نهفته دارد و آن این است که: ادعای شرح سخن بیدل ادعایی خالی از گزاف نیست.

این یکی از اشعار عاشقانه مولاناست که بسیار زیبا و دلنشین به توصیف عشق پرداخته است. از جمله ی مضامینی است که در شعر بیدل از بسامد بسیار بالایی نسبت به سایر مضامین شعری بر خوردار است و شعری نیست که این مضمون به نوعی در آن مطرح نشده باشد. در مرحله دوم تغییر سلیقههای شعری، باز لامارتین و ترجمه بعضی از شعرهای او، از جمله شعر بسیار معروف «دریاچه»، از مجموعه تفکرات شاعرانه او، بیشترین تأثیر را روی تغییر سلیقه شعری شاعران ایرانی به جای گذاشت. آشنایی فارسیزبانان با ترجمه شعر ایتالیایی به وسعت آشنایی ایشان با شعر فرانسوی و انگلیسی و روسی و آلمانی نبوده است.

در مقاله زیر به چند شعر از او درباره زن و استعاره های «زن» اشاره شده است. زن می تواند فتنه انگیز باشد وعاملی برای هوای نفس که سبقت در دین را از مرد بزداید . ای سرنوشت مرد نبردت منم بیا! آشنایی زدایی، در نظر صورتگرایان روس، هر نوع نوآوری در قلمرو ساخت و صورت ها است و هر پدیده ی کهنه ای را در صورتی نو در آوردن؛ یعنی«هنرسازه» را از نو زنده و فعّال کردن. خواندن شعر عاشقانه بزرگان ادبیات میتواند هوای عاشقی را در سر زنده کند و عاشقان را سوار بر بال خیال، به دنیایی پر از کلمات دوستداشتنی ببرد.

به گونهای که خود را پیش از این مرده و هم اکنون زنده میپندارد. این همچنین شامل مجموعهای از شعر است که طبق طرح قافیهبندی شعر غزل تدوین شده است. زیرا مردم از تو نپرسند که در چه مدت کار را انجام داده ای، بلکه خوبی و بی نقصی آن را می جویند. پدیده های مختلفی که در برابر ما قرار دارند، بعد از مدتی عادی می شوند و ادراک ما از آنها نیز دچار عادت می شود، به گونه ای که آنها را به خوبی درک نمی کنیم.

این اشعار از کتاب بوستان سعدی، باب اول در عدل و تدبیر و رای، برگرفته شده اند که به خوبی نشان دهندۀ سبک شعری سعدی در ستایش خدا گونۀ انسانها است. معنی شعر: مولانا در این غزل با مریدان خود سخن میگوید. استفادۀ او از بحر کامل و بحر متقارب مقبوض اثلم که با آهنگ غزل سازگاری ندارد، از این رهگذر است. در این میان آنچه که مربوط به بررسی متن شاعرانه میشود ،جدا از فرایند تحول کلی نظریههای ادبی و مقوله نقد نیست. بیدل، زمانی هم اندیشه با عرف و هنجار ادبی، بخصوص ادبیات عرفانی، به تحسین و تمجید از آن پرداخته و در جایی دیگر، بر خلاف هنجار ادبی و بخصوص ادب عرفانی، به نگرش منفی نسبت به آن می پردازد.

دیدگاهتان را بنویسید