انسان، تربیت و روانشناسی اخلاق

پدر و مادر هیچیک حق ندارند از نگهداری اطفال خویش خودداری کرده و آنان را به حال خود رها کنند، تا هر طور که پیش آید بزرگ شوند و چون علف خودرو هرز روند. به نظر آنان، تربیت باید به انسان در پیدا کردن آگاهی لازم و درست از خویش یاری برساند. بررسی های مختلف انجام شده در طول سال ها اهمیت تربیت بدنی در سیستم آموزشی و همچنین اهمیت ورزش در زندگی انسان را نشان می دهد.

تربیت بدنی به طور منظم کودکان را ارزیابی می کند و هدف اصلی آنها کمک به درک ، بهبود و حفظ سلامت جسمی در طول زندگی آنها است. وظیفه ی مربیان و والدین است که سعی کنند کودکان را به سوی ورزش های و بازی هایی هدایت کنند که فکر و روح- جسم و شخصیت آنان را ساخته و آنان را برای زندگی اجتماعی سالم آماده سازد. تربیت اطفال در دین اسلام موضوعی مهم و حیاتی است که ناظر بر پرورش روحی و اخلاقی اطفال است و به این جهت ، با حضانت که ناظر بر حمایت جسمی از کودکان است تفاوت دارد .

تربیت بدنی بخش مهمی از تعلیم و تربیت است که از طریق حرکت جریان رشد و تکامل را در همه ی ابعاد وجودی انسان (جسمانی و روانی ) تسهیل و هماهنگ نموده و به رشد و شکوفایی استعدادهای فرد کمک می کند. تربیت بدنی از دوران باستان وجود داشته است ، اما تا چند صد سال پیش این اصطلاح (با نام اختصاری Phys ed یا PE) متولد شد. نکته ی دیگر که متمایز کننده ی تربیت اخلاقی از مراتب پایین تر تربیت است ان است که کودک در این مرحله فعال است نه منفعل . حج/ 31) برداشتی که میشود این است که: آسمان همان ارزشهای تقید به توحید است و آن پرندهی رباینده، شیطان و حزب اوست و اگر هم در دام آنها نیفتد، هوای نفس، او را هلاک خواهد کرد .«قل یا اهل الکتاب تعالوا الی کلمه سواء بیننا و بینکم الا نعبد الا الله و لانشرک به شیئا و لا یتخذ بعضا بعضا اربابا من دون الله فان تولوا فقولوا اشهدوا بانا مسلمون» «بگو اهل کتاب، بیایید بسوی سخنی که میان ما و شما یکسان است که جز خداوند یگانه را نپرستیم و چیزی را همتای او قرار ندهیم و بعضی از ما بعضی دیگر را (غیر از خدای یگانه ) به خدایی نپذیرند، هرگاه (از این دعوت) سرباز زنند، بگویید!

به روايت تاريخ در سرزمين ما به عنوان کشوري کهن که غناي فرهنگي بسياري دارد علاوه بر قدرت بدني و پرورش جسماني تربيت اخلاقي و روحاني نيز پايگاه ويژهاي داشته است . بسياري از نوشته ها و نقوش مانده از روزگار باستان نشان ميهند که انسان از آغاز خلقت ميل به مبارزه با قدرت هاي برتر با خود را داشته يعني از همان زمان که نيروهاي طبيعت را شناخته، براي هر يک خدايي را متصور شده و الگو قرار داده است مثل آپولو و هرمس در يونان و …

بلکه نشان کاستی و ضعف در کل ایمان آنها است. ضعف اراده، به ویژه هنگامی که با ضعف ایمان آمیخته شود رسوائی پدید میآورد. در صورتی که ورزش به مجموعه فعالیت های سازمان یافته اطلاق می شود که باعث ورزیدگی – افزایش رقابت های بدنی و یادگیری مهارت های فیزیکی و روانی و حرکتی می گردند. یعنی حرکتی که از درون وجود انسان نشأت می گیرد و تنها بر فرض عدم مانع تحقق می یابد و نیاز به تلاش یا دخالت نیروی دیگر ندارد.

جبران پذیر است. به سخنی دیگر، چنان چه به هر وسیلهای زمینهی شقاوت در کودک به وجود آمده باشد، تربیت صحیح اسلامی عاملی است برای از بین بردن آن زمینه به طوری که حتّی محیط فاسد، رفیق بد، معلّم بیدین و … همانطور که قبلا اشاره شد تربیت بدنی مجموعه ای از فعالیت های جسمانی است که باعث رشد و تقویت ارگان ها و اندام ها گردیده و به شکوفایی و باروری استعدادهای بالقوه ی فرد کمک می کند. چون کودک نیمی از ژن هایش را از مادر به ارث برده است ؛ زمینه ی تمام صفات مادر در او وجود دارد و مادر می تواند با تربیت درست واقدامات مناسب صفات مورد نظر راشکوفا سازد.

گاهی نیز سوال از روش ها، تکنیک ها و برنامه هایی است که به تربیت اخلاقی منتهی می شود. به عنوان مثال ، در طول یک سال ، یک معلم تربیت بدنی می تواند به 10 دانش آموز مختلف به گروهی از دانش آموزان آموزش دهد ، در حالی که این مربی فقط یکی از رشته های ورزشی است که در آن متخصص است. 2013)تربیت بدنی ، ورزش و علوم ورزشی در یک جامعه در حال تغییر. همچنین از آنجا که انسان اختیار تأثیرگذاری بر روابط کلان حاکم بر جامعه و نیز توان نقش آفرینی در تاریخ را دارد سخن از وظایف اخلاقی انسان نسبت به ساخت جامعه و مناسبات میان نهاد های مدنی و نیز نسبت به تاریخ بشری و تمدن آینده ناروا نیست و در قلمرو مباحث اخلاقی می گنجد از این رو توجه تفصیلی به این حوزه و جدا کردن آن تحت یک عنوان مستقل مناسب است.

تاریخ دریافت: 25/4/1398 تاریخ تأیید: 12/4/1399 مقدمه مخاطرات پدید آمده در جوامع به دنبال اشتغال اطفال، محققان را بر آن داشته تا به ممنوعیت کلی اشتغال اطفال بپردازند و به دیگر جنبههای آن کمتر توجه کنند؛ با آنکه در فقه امامیه، در برخی موارد و بهگونهای کلی، اشتغال اطفال اجازه داده شده است، اما این مهم، ابعاد مثبت و منفی بسیاری دارد که باید بدانها توجه شود. از طرف دیگر ، ورزش به فعالیت بدنی گفته می شود که با انواع مختلف انجام می شود.

برای همین همیشه در ابتدای همه کارگاه های فرزندپروری و تربیت فرزند ( همچنین در کارگاه های دیگر همچون مهارت حل تعارض، مهارت همسرداری موفق و غیره) این نکته را یادآور می شوم که مراقب افکار خودتان باشید تا در طول برگزاری کارگاه تمرکز شما را برهم نزند. ورزش هایی که به کودکان داده می شود باید چنان باشد که به تربیت قوای فکری و جسمی و نظم روحی منجر شود. هر دو سهم بسزایی در رشد جسمی ، عاطفی ، اجتماعی و شناختی دارند.

در همین حال ، باشگاه ها و تیم های ورزشی بازیکنان و شرکت کنندگان خود را ارزیابی می کنند تا ببینند آیا آنها از نظر جسمی سطح ورزشی را که دارند بازی می کنند یا نه. همچنین برای دیدن اینکه آیا آنها توانایی سایر بازیکنان را دارند که برای موقعیت های مشابه یا مکان های تیمی رقابت می کنند. به مجموعه ای از فعالیت های سازمان یافته اطلاق می شود که به منظور کسب مهارت – افزایش قابلیت ها و ایجاد رقابت های بدنی انجام می شود. راه رفتن – دویدن آرام در دامنه ی تپه ها – جنگل ها – پارک ها – حرکات کششی و ورزشی و انجام فعالیت هایی که جنبه رقابت ندارند و یا رقابت در آن ها جدی گرفته نمی شود و خلاصه ی کلیه ی فعالیت های مختلف بدنی و اجرای حرکات منظم برای تقویت جسم و تربیت روان بی آنکه اسیر رقابت و فشار بیش از حد جسمانی و روانی به منظور ارضاء حس برتری طلبی گردد گفته می شود.

حجتالاسلام قلیزاده بیان کرد: در این آیه شریفه خداوند متعال به دنبال بیان این حقیقت است که بین افرادی که به درستی تربیت شدهاند و به معرفت و دانش دست یافتهاند و کسانی که چنین نیستند تفاوت است و نمیتوان این دو گروه را هم رتبه دانست. در تربیت دینی انس به خداوند از طریق عادت دادن به عبادات و بیان اهمیت و نقش عبادت و داشتن صفات نیک و زشتی گناه و صفات رزیله مهمترین عامل تربیت است. در مباحث تربیت اخلاقی نظر به غایات اخلاقی نیست اینکه چه چیزی ارزش یا ضد ارزش است مورد نظر نیست. این که چه چیزی ارزش است و چه چیزی ارزش نیست در حوزه دانش اخلاق روشن می شود.

ويل دورانت مولف کتاب تاريخ تمدن در باب اهميت فرزندان در ايران قديم ميگويد : يکي از اصول رايج آن زمان اين بود که مدرسه نزديک بازار نباشد تا دروغ و دشنام و تزوير که در لفظ عام جاري است مايه تباهي اخلاق کودکان نشود و ديگر اينکه آزادانديشي و آمادگي براي پذيرش انديشه هاي تازه چنان بود که در مقابل انديشههاي بيگانگان از خود تعصب و واکنش هاي تند نشان نميدادند و هر انديشه تازهاي را با حوصله دقت و علاقمندي مورد بررسي قرار ميدادند و با همين روحيات عالي، شيوههاي تربيتي خاص را در مورد فرزندان خود اعمال ميکردند و ورزش آن روزها نيز اسب سواري و تير اندازي و شکاربود .

کودک به طور طبیعی و فطری به ورزش- بازی و تحرک علاقه نشان می دهند و این بازی و تحرک برای رشد و نمو اندام شان مفید است. اخلاق سلسله مراتبی از غایات خرد تا غایات کلان اخلاقی را جستجو می کند و تربیت سلسله مراتبی از پیش نیازهای نیل به غایات اخلاقی و راه تحصیل آنها را نشان می دهد. آگاهی از این ویژگی ها برای پژوهشگران علوم انسانی، خصوصا دانش اخلاق و تربیت ضروری است. روش کلی تربیت چیزی جز انس و عادت دادن انسان به داشتن صفات و رفتار پسندیده و رفع علاقه نسبت به رفتار ناپسند و صفات زشت نیست.

۳- تربیت فرزندان بر تساهل،بی نظمی و عادت دادن آنها به کبر، رفاه و غرق شدن در ناز و نعمت، حرص و طمع و هر چیزی که خواسته اند را به آنها داده اند. تکوین اخلاقی – ایجاد منش عادت های مطلوب مورد نظر – اطاعت از قانون – جوان مردی و همکاری را در آنها می توان از طریق بازی افزایش داد. بر اساس آناتومی کامل شخصیت اخلاقی: تربیت رفتار اخلاقی، شناخت اخلاقی، حساسیت اخلاقی، استدلال اخلاقی، منش اخلاقی، هویت اخلاقی، هیجان اخلاقی، قضاوت اخلاقی، و ویژگی های فرا اخلاقی.

از جمله عواملی که موجب میشود یک نظام تربیتی به اهداف مطلوب خود در باب تربیت انسان نرسد، عدم درک و شناخت صحیح از انسان است؛ چراکه برخی از متخصصان با پی بردن به بخشی از حقیقت وجود آدمی، آن را کل حقیقت وجود او میپندارند و بر اساس آن، اقدامات تربیتی را به گونهای برنامهریزی میکنند که محصول آن، به جای انسان کامل، مطلوبِ تربیت واقعی انسانی تکبُعدی میشود. تبلور مفهوم مبدّل در ماهیت اصل تربیتی، به عنوان آخرین مرحله ی نظر و سرآغاز اوّلین مرحله عمل تربیتی، مهم ترین نقشی است که ضرورت وجود اصول را در نظام تربیتی تبیین می کند (شکوهی، ص142).

دیدگاهتان را بنویسید